21 september 2026
Samen zorgen krijgt prominentere plek in opleiding en praktijk
In het kwalificatiedossier 2026-2027 Verzorgende IG krijgt samenwerken met mantelzorgers, naasten en andere informele zorgverleners een nadrukkelijkere plek. Daarmee wordt zichtbaar dat samenwerken met informele zorg niet iets is wat een professional ‘erbij’ doet, maar steeds meer onderdeel wordt van het vak.
Wat betekent dat voor studenten die nu worden opgeleid? En wat vraagt deze ontwikkeling van professionals die al in zorg en welzijn werken en van organisaties die hen opleiden en begeleiden?
We vroegen het aan Anitha Schrijver, onderwijsmanager Helpende Zorg en Welzijn, Verzorgende, Persoonlijk Begeleider Maatschappelijke Zorg bij Da Vinci College, en Simone Nienhuis, medewerker opleiden bij VVT-organisatie De Lange Wei.

Wat verandert er voor toekomstige zorgprofessionals?
Volgens Anitha krijgt samenwerken met informele zorg in het nieuwe kwalificatiedossier Verzorgende IG veel explicieter een plek. Er is een apart werkproces opgenomen rond het afstemmen met informele zorgverleners. Daarmee wordt de samenwerking met mantelzorgers, naasten en andere betrokkenen nadrukkelijk onderdeel van de opleiding.
Dat sluit aan bij de ontwikkeling dat steeds meer zorg thuis of dichtbij de zorgvrager plaatsvindt. Van toekomstige professionals wordt daarom verwacht dat zij niet alleen kijken naar wat iemand zelf kan, maar ook naar wat het netwerk kan en wil betekenen. Tegelijk moeten zij oog houden voor grenzen en mogelijke overbelasting van mantelzorgers.
Ook Simone ziet die beweging duidelijk terug in de praktijk. Samenwerken met het netwerk rond de cliënt wordt steeds belangrijker. De professional verleent niet alleen zelf zorg, maar kijkt samen met de cliënt, mantelzorgers, naasten en andere betrokkenen naar wat nodig en mogelijk is.
Welke vaardigheden vraagt dat?
Voor zowel onderwijs als praktijk staan communicatie en samenwerking centraal. Studenten moeten leren goed te luisteren, verwachtingen bespreekbaar te maken, af te stemmen en duidelijke afspraken te maken.
Daarbij gaat het niet alleen om communicatie, maar ook om houding. Informele zorgverleners moeten steeds meer als samenwerkingspartner worden gezien. Dat vraagt dat toekomstige professionals leren afwegen wat de zorgvrager zelf kan en wil, wat het netwerk kan betekenen en waar professionele zorg nodig blijft.
Volgens Simone worden naast vakinhoudelijke kennis vooral communicatieve en verbindende vaardigheden belangrijker. Professionals moeten mogelijkheden binnen het netwerk kunnen herkennen, mensen met elkaar kunnen verbinden en goed kunnen afstemmen tussen cliënt, netwerk en andere zorgverleners.
Wat betekent dit voor professionals die nu al werken?
Deze ontwikkeling raakt niet alleen toekomstige professionals. Ook in het dagelijkse werk verschuift de rol van de professional.
De zorgprofessional doet niet vanzelfsprekend alles zelf, maar kijkt samen met de cliënt en het netwerk wie welke rol kan en wil vervullen. Dat vraagt van medewerkers een andere manier van kijken en samenwerken. Organisaties hebben volgens Simone dan ook een belangrijke rol in het ondersteunen van medewerkers, bijvoorbeeld door coaching, leren in de praktijk en scholing.
Ook voor het onderwijs betekent dit dat studenten deze vaardigheden niet alleen in theorie kunnen leren. Da Vinci College zet daarom onder andere simulatielessen in, waarbij studenten ook eigen praktijksituaties kunnen inbrengen. De praktijk speelt daarin een belangrijke rol. Juist tijdens de BPV kunnen studenten oefenen met gesprekken met mantelzorgers en naasten, het verdelen van rollen en verantwoordelijkheden en het herkennen van overbelasting.
Wat hebben onderwijs en praktijk van elkaar nodig?
Voor zowel Anitha als Simone is het belangrijk dat onderwijs en praktijk elkaar blijven voeden met ervaringen uit het dagelijks werk.
De praktijk kan zichtbaar maken waar professionals tegenaan lopen in de samenwerking met mantelzorgers, naasten en vrijwilligers. Welke vaardigheden blijken echt nodig? Waar ontstaan dilemma’s? En welke ondersteuning helpt om deze samenwerking goed vorm te geven?
Voor het onderwijs zijn juist die concrete situaties waardevol. Denk aan vragen als: waar ligt de grens tussen formele en informele zorg? Wat doe je als een mantelzorger meer wil doen dan verantwoord is? Of wanneer een netwerk weinig kan of wil bijdragen?
Door dit soort ervaringen en dilemma’s te delen, kunnen onderwijs en praktijk samen scherper krijgen wat ‘samen zorgen’ vraagt van professionals – nu én in de toekomst. Zo kan samenwerken met informele zorg stap voor stap uitgroeien tot een vanzelfsprekend onderdeel van het vak.